آخرین اخبار
کد مطلب: 169050
مهر گزارش مي دهد؛
سايه تهديد بر ميراث فرهنگي ايراني در دوران پسابرجام
تاریخ انتشار : 1397/03/21 11:33:37
نمایش : 131
درحاليکه ايران دو نمايشگاه از آثار تاريخي در خارج از کشور برپا کرده، دشمني ها عليه ايران و خروج آمريکا از برجام نگراني ها درباره احتمال تهديد اين آثار را قوت بخشيده است.

به گزارش بام ايران خبر به نقل از خبرنگار مهر، اينکه ترامپ و تصميمات متحيرکننده و عجولانه اش چقدر مي تواند نمايشگاههاي آثار تاريخي ايران را در کشورهاي اروپايي تهديد کند، در هرحالت نگران کننده است آن هم در شرايطي که کوچکترين اقدامات نيز عليه ايران در جريان است. مثل خارج شدن شرکت هاي خارجي از ايران و يا ماجراي کفش و لباس تيم ملي. پس خروج آمريکا از برجام شايد بتواند سايه اي از تهديد را هم براي اموال با ارزش ايران در خارج از کشور ايجاد کند. همانند آنچه که براي الواح هخامنشي رخ داد و عده اي تقاضاي غنيمت کردند و الواح هخامنشي که از ايران براي مطالعه به دانشگاه شيکاگو امانت داده شده بود، سالهاست که در پيچ و خم رسيدن به ايران است و هنوز بعد از سالها اين اتفاق نيفتاده است.

روز هفتم فروردين ماه امسال نمايشگاه امپراتوري گل هاي سرخ در شعبه اي از موزه لوور افتتاح شد و در آن ۱۹ اثر مربوط به دوره قاجاريه از کاخ گلستان مانند تابلوي بزرگ «صف سلام فتحعلي‌شاه»، هشت تابلوي نقاشي رنگ‌ و روغن و آب‌رنگ، يک آلبوم عکس از ناصرالدين‌شاه، تاج مسي مربوط به آقامحمدخان، دو جلد قرآن نفيس خطي که يک جلد آن در دو برگ کتابت شده و ۶ مرقع به خط‌هاي ناصرالدين‌شاه، ميرزابابا و محمدباقر، اسدالله شيرازي، اسماعيل جلاير و جعفرخان به همراه دو اثر نفيس از موزه ملي ايران به نمايش درآمدند و قرار است تا اول مرداد در اين نمايشگاه باقي بمانند. قبل از آن نمايشگاهي از ۵۶ اثر از موزه لوور نيز در موزه ملي ايران به نمايش درآمده بود و قرار است که اين نمايشگاه تا مرداد ماه نيز ادامه داشته باشد. درست همزمان با نمايشگاه ايران در شهر لانس.

از سوي ديگر اما ۱۹۶ اثر تاريخي و موزه اي ديگر ايران روز ۲۷ خرداد ماه در شهر آسن هلند به نمايش گذاشته مي شود. به اين ترتيب ايران چيزي حدود ۲۱۷ اثر تاريخي خود را در کشورهاي ديگر به نمايش گذاشته است. درست در زماني که خروج آمريکا از برجام توجهات را به ايران جلب کرده است.

حميدرضا بياتي کارشناس حقوق بين الملل و وکيل دادگستري درباره اتفاقاتي که ممکن است آثار تاريخي ايران را در سطح بين الملل تهديد کند به خبرنگار مهر مي گويد: در حال حاضر نمي توان منکر اين بود که ايران در معرض توجه و تهديد قرار گرفته است از هر سو شاهديم که شرکت هاي مختلف ساز ناسازگاري مي زنند و با ايران همکاري نمي کنند، وضعيت کشورهاي ديگر نيز مشخص است. پس با خروج آمريکا از برجام نمي توان به آنها هم اعتماد کرد در اين وضعيت ما آثار تاريخي زيادي را در کشورهاي ديگر به نمايش گذاشته ايم. آثاري که بايد ديد چه فايده اي از قبال نمايش آن عايد ايران مي شود و اينکه آيا لازم بود در اين شرايط حتما از ايران خارج شوند يا مي شد آن را به زمان ديگري موکول کرد.

بياتي به الواح هخامنشي نيز اشاره مي کند که اکنون در دست دانشگاه شيکاگوست و تا زماني که راي قطعي صادر نشود امکان ورودشان به ايران نيست.

او مي گويد: الواح هخامنشي هم براي مطالعه از ايران خارج شدند حتي آن زمان به اين فکر مي کردند که احتمال برگشت اين اشيا وجود دارد يا نه، اما ايراني ها در آن زمان حتما به موسسه مطالعاتي شيکاگو اعتماد کرده بودند که اين آثار را براي اقدامات مطالعاتي و فرهنگي خارج کردند. اما چرا با ادعاي برخي از افراد سالهاست که نتوانسته ايم آنها را به ايران برگردانيم؟ آيا اين تهديدها خطري براي عدم بازگشت آثار تاريخي ايران نيست که اکنون به بهانه نمايش از کشور خارج شده اند؟ آيا هر لحظه با هر تصميم فرد معلوم الحالي به نام ترامپ امکان به حراج رفتن اين آثار وجود ندارد؟ سازمان ميراث فرهنگي که متولي اين امور است چه تضميني را از طرف خارجي گرفته است که اين آثار جدا از اينکه سالم به ايران مي رسند، دچار هيچ تصميم سياسي ديگري نشوند و هيچ راي دادگاهي جلوي برگشت آنها را به ايران نگيرد؟

سنجاق مفرغي در بلژيک گم شد

موضوعي که بياتي مطرح کرد دغدغه تنها يک کارشناس حقوق نيست. هر بار که آثار تاريخي ايران از کشور خارج مي شود بيم آن مي رود که ديگر به ايران برنگردد و يا اگر برمي گردد سالم به ايران برسد. چون نمونه اي از اين اتفاقات در گذشته کم نيفتاده است. آنچنان که براي الواح هخامنشي افتاد و يا براي سنجاق مفرغي لرستان با ۲۸ قرن قدمت که هيچ وقت از نمايشگاه 7 هزار سال هنر ايران بازنگشت و در بلژيک گم شد.

حالا اما محمدرضا کارگر مديرکل امور موزه هاي کشور از تضامين دولتي خبر مي دهد که مانع از ايجاد هر دخالتي خواهد شد. او به خبرنگار مهر مي گويد: وقتي اين اتفاق براي الواح هخامنشي افتاد هنوز موزه ملي شکل نگرفته بود و در اين فاصله ايران هيچ وقت پيگيري نکرده بود چون آنها را براي مطالعه فرستاده بود. مسئولان موسسه شيکاگو نيز هميشه اين اذعان را مي کردند که اين آثار متعلق به ايران است و همکاري داشتند. تحريم ها معني ديگري دارد  معني آن اين است که بانک ها و يا شرکت ها با ما همکاري نمي کنند و داد و ستدي ندارند اين موضوع ربطي به اشيا و آثار تاريخي ندارد. ما در جامعه جهاني زندگي مي کنيم اگر تحريمي هم باشد آيا مگر اکنون بچه هاي ما در خارج از کشور درس نمي خوانند و يا ما به کشورهاي ديگر نفت نمي فروشيم ما که الان با کشوري مانند هلند جنگ نداريم حتي اگر اين اتفاقات بيفتد بازهم به آثار تاريخي کاري ندارد. در طول تاريخ کدام موزه در امانت خيانت کرده است که ما نگرانيم آثارمان برنگردد.

وي ادامه مي دهد: الان بايد روي موضوع فرهنگي با کشورهاي ديگر کار کنيم چون اگر روي اين موضوع کار نشود عملا به استقبال از تحريم ها و تهديدها رفته ايم. درباره آثاري که در نمايشگاهها نيز وجود دارد بايد گفت که اين آثار مصونيت قضايي دارند و دولتها تضمين داده اند که هيچ موضوع قضايي و يا سياسي اين آثار را تهديد نکند. در قرارداد بين کشورها نيز آمده که هيچ  کسي نبايد ادعايي درباره اين آثار داشته باشد. دنيا روي اين موضوع سالهاست که کار مي کند اما براي ما عجيب و غريب است. موزه ها به برگزاري نمايشگاه در جاهاي ديگر زنده است. اتفاقا مردم بدانند که اگر آثاري از ايران خارج مي شود جايش از ايران امن تر است! اين طور نيست که همه دنيا بخواهد آثار ما را نگه دارد و به ما برنگردانند.

دشمني ها با ايران آنقدر گسترده است که از کشورهايي که با ايران رابطه خوبي ندارند هيچ بعيد به نظر نمي رسد که هر اقدامي عليه ايران انجام دهند. همچنين بعيد به نظر نمي رسد که کشورهاي ديگر تسليم اين دشمن ها شده و پايبند به اصول فرهنگي نباشد اما  جبرئيل نوکنده رئيس موزه ملي ايران مي گويد که در گذشته تضامين دولتي وجود نداشته و اکنون دولت ها تضمين مي دهند که اين آثار به کشور مبدا پس از پايان زمان نمايشگاه برمي گردد.

او اين موارد را درج شده در قراردادي عنوان مي کند که محرمانه است و مي گويد که روساي موزه ها حق ندارند آنها را علني کنند. شايد همين غير علني بودن اين قراردادهاست که هميشه نگراني ها درباره خروج آثار تاريخي ايران را به دنبال دارد. اما نوکنده به برخي از مفاد آن اشاره مي کند و مي گويد: در قرارداد موزه لوور قرارداد وزير فرهنگ فرانسه براي آثار ما در لوور ضمانت داد که به نمايندگي از دولت فرانسه در برابر سرقت يا هرگونه دعاوي، مالکيت آثار براي ايران بماند و به مسايل قضايي و سياسي اجازه دخالت نمي‌دهيم از طرف ديگر رييس سازمان ميراث فرهنگي نيز تعهد کرده که ضمانت ميکنند اين آثار به فرانسه برگردد و از لحظه ورود به کشور در امانت ماست و از ضبط و حراج در مصونيت است اين ضمانت نامه ها به تاييد سفارتخانه نيز مي‌رسد تا مشخص شود که اين فرد عالي تزيين مقام مسوول در اين زمينه است که متعهد شده است درباره نمايشگاه هلند نيز وزير خارجه اين کشور به ما تعهد داد ما حتي از آنها خواستيم تا تعهدنامه و مصونيتي از آمريکا گرفتند را هم ببينيم تا همه چيز چک شود.

درباره الواح هخامنشي بايد گفت که قوانين در اين حوزه قوي نبود در واقع بعد از اتفاقاتي مشابه الواح هخامنشي بود که دولت‌ها نياز به تامين دولتي را احساس کردند.

برپايي نمايشگاه آثار هلندي در ايران

نوکنده درباره اينکه اين تضامين مي‌تواند با دخالت برخي از مغرضان عليه ايران نقض شود گفت ما با همتايان خود در اين باره صحبت کرديم قرار بود که نمايشگاهي از آثار هلند در سال ٢٠٢٠ در تهران برپا شود اما توافق شد که تا قبل از پايان تاريخ نمايشگاه ايران در شهر آسن هلند نمايشگاه از آثار موزه اي هلند در ايران برپا شود آنها هم مکتوب اعلام کردند که آمادگي اين کار را دارند احتمالا اين نمايشگاه مهرماه در تهران برپا شود اين اقدام در راستاي همکاري متقابل انجام مي‌شود

با وجود اينکه متوليان ميراث فرهنگي اصرار دارند اعلام کنند که مصونيت دولتي غير قابل نقض است اما نوکنده مي‌گويد: فعلا آمريکا از برجام خارج شده و خروج آن نشان مي‌دهد که مصونيت دولتي با شبهه مواجه است به همين دليل خواسته ايم که اين نمايشگاه در ايران نيز برپا شود الان درباره زمان نمايشگاه بايد مذاکره کنيم.

وي در پاسخ به اينکه بنابراين برپايي اين نمايشگاه به نوعي گروکشي در برابر احتمال خطر براي آثار تاريخي است توضيح ميدهد: شرايط امروز با وضعيتي که براي خروج برجام به وجود آمده اين دغدغه را ايجاد مي کند که کمي اين مصونيت دولتي را با علامت سوال مواجه کند اما به صورت شفاف به آنها گفتيم که اين نمايشگاه در ايران هم بايد برپا شود.

در باره اينکه چقدر کشورها مي‌توانند زير بار مصونيتي که به کشور مقابل درباره امنيت آثار تاريخي به نمايش گذاشته شده داده اند نروند هيبت الله نژندي منش استان دانشگاه و کارشناس حقوق بين الملل به خبرنگار مهر توضيح ميدهد:  اگر کشورها بخواهند زير بار اين مسووليت نروند سبک و سنگين ميکنند که چقدر اين موضوع به ضرر آنها تمام مي‌شود با بحث بيمه نميتوان گفت که تضمين داده ايم اين آثار برگردد چون بحث هويتي آثار مهم است پس با پول بيمه نمي‌تواند سنجيده شود در بحث برجام همه گفتند که شرايط به خوبي پيش مي‌رود اما تصميم ترامپ چيز ديگري بود. ما نمايشگاهي از آثار لوور را هم در ايران برپا کرديم که اين اقدام متقابل خوب است البته يک نوع گرو کشي به حساب مي‌آيد. در هرحال نميتوان خيلي مطمئن بود اگر اشياي فرهنگي را به ايتاليا براي ۶ ماه بفرستيم و پس از آن اين آثار برنگردد چه مکانيزمي براي آن خواهيم داشت در اين مواقع مرجع حل اختلاف پيشنهاد مذاکره را مي‌دهد  يا به قوانين استرداد اموال فرهنگي يونسکو مراجعه ميشود اما درجايي مانند مشکلات بين نيکاراگوئه و آمريکا اين کشور آمريکاست که حق وتو دارد و اصلا اجازه مطرح شدن موضوع در ديوان بين المللي دادگستري را نمي‌دهد پس نميتوان روي اين مکانيزم ها دل خوش کرد.

 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن