امام خامنه ای
آخرین اخبار
کد مطلب: 167902
صربستان از نگاه يک مدرس زبان فارسي/ علت علاقه صرب‌ها به ايران
تاریخ انتشار : 1396/05/25 13:38:50
نمایش : 1034
در کتاب‌هاي درسي صربستان در مقطع دبيرستان، تاريخ ايران (پرشيا – ايران باستان) تدريس مي‌شود و اين باعث شده که تقريباً همه مردم اين کشور اطلاعات زيادي در مورد ايران داشته باشند.

به گزارش بام ايران خبر به نقل از  خبرنگار مهر، «مختار شکوهي» مدرس زبان و ادبيات فارسي در رايزني فرهنگي ايران در صربستان، گزارشي با موضوع نگاه ايرانيان مقيم صربستان به اين کشور، نوشته و آن را براي انتشار در اختيار مهر گذاشته است. شکوهي، همسري صرب دارد و در حدود ۳۵ سال است که در صربستان زندگي مي‌کند.

نگاه اين کارشناس زبان و ادبيات فارسي به صربستان، کشوري که بيش از ۳ دهه در آن زندگي کرده است، را در گزارش زير مي‌خوانيم:

۱. کشور صربستان در بخش جنوب شرقي اروپا و مرکز شبه‌جزيره بالکان واقع شده است. ناحيه شمال اين کشور پوشيده از جنگل‌زارهاي وسيع و جنوب آن داراي تپه‌ها و کوه‌هاي فراوان است. صربستان حدوداً ۱۵ قله با ارتفاع بيش از ۲۰۰۰ متر بالاتر از سطح دريا و پنج پارک ملي به نام‌هاي جردآپ (Djerdap)، تارا (Tara)، کوپائونيک (Kopaonik)، استارا پلانينا (Stara planina) و فروشکا گورا (Fruška Gora) با پوشش گياهي دست‌نخورده و سالم در محدوده مرزهاي اين کشور دارد.

۲. چهار گوشه صربستان با اماکن جذاب و ديدني احاطه شده است. با اين حال، در کتاب‌ها و منابع موجود از  نقاط ديدني اين ديار دل‌انگيز کمتر سخن به ميان آمده است، براي همين گردشگراني که عازم صربستان مي‌شوند، بايستي خودشان زيبايي‌ها و شگفتي‌هاي اين سرزمين را کشف کنند! قلمرو اين کشور که در فهرست ميراث تاريخي و جغرافيايي کم نظير جهان است، در شهر بلگراد از کنار رودخانه دانوب آغاز مي‌شود. بر پايه افسانه روم، نخستين پادشاه بنيان‌گذار امپراتوري روم، رموس و برادرش رمولوس بوده‌اند. آنها را  پس از دور شدن از دامن مادر در همين صربستان يک گرگ پرورش داد و همين‌ها بعدها تمدن روم را بنا کردند. گفته مي‌شود که نشانه‌هايي از اسکان بشر در اين منطقه حتي تا چهل قرن پيش از بنا شدن تمدن اوليه روم به دست اين دو برادر، وجود داشته است!

۳. صربستان در تمام فصول سال مقصد مناسبي براي سفر محسوب مي‌شود. ناحيه شمال اين کشور از آب و هواي اقليمي برخوردار است و زمستان‌هاي نسبتاً سرد و تابستان‌هاي گرمي در اين منطقه حاکم است. نواحي تپه زار صربستان داراي تابستاني گرم ‌و ‌خشک و زمستاني سرد است و بارش برف در نواحي کوهستاني بسيار زياد است. ماه‌هاي دسامبر تا مارس (آذر تا اسفندماه) فصل اسکي‌بازي در اين کشور است. ژانويه سردترين ماه و ژوئن گرم‌ترين ماه سال در صربستان است و بيشترين ميزان بارندگي در ماه‌هاي مه (مي) و ژوئن (جون) روي مي‌دهد.

۴. خانه‌هاي روستايي در صربستان در ماه‌هايي از سال به رنگ قرمز فلفلي درمي‌آيد. ساکنان روستاهاي منطقه لسکوواتس که شغل اصلي‌شان کشت فلفل قرمز است، براي خشک کردن محصول خود و تبديل آن به ادويه پرطرفدار در بسياري از نقاط جهان، فلفل‌ها را از ديوار خانه‌هاي خود آويزان مي‌کنند که اين کار ظاهر اين روستاها را به رنگ قرمزي فلفلي درمي‌آورد و اين خود جاذبه‌اي کم نظير براي گردشگران است.

۵. دهکده «دِروِن گراد» (شهر چوبي) در غرب صربستان و نزديک بوسني، قطب عالم سينما و مقصدي فرهنگي هنري و از ديگر جاذبه‌هاي گردشگري صربستان است. خالق اين مکان گردشگري و چشم‌نواز، اِمير کوستوريتسا کارگردان سرشناس سينماي جهان است. هنرمندان معروفي همچون مونيکا بلوچي، جيم جارموش و جاني دپ، از جمله ميهمانان هميشگي دهکده دِروِن گراد هستند. در اين دهکده فقط همايش‌ها و رويدادهاي خاص هنر سينما برگزار مي‌شود که براي نمونه مي‌توان به جشنواره فيلم کوستندورف اشاره کرد. همواره نيز در جريان اين رويداد مهم، چهره‌هاي سرشناس عرصه سينما از سراسر جهان در اين مکان گرد هم مي‌آيند.

۶. شهر نووي ساد از نظر جغرافيايي در شمال شهر بلگراد و همه‌ساله از ۵ تا ۹ جولاي ميزبان يکي از معروف‌ترين جشنواره‌ موسيقي جهان به نام جشنواره اکزيت است. در مدت پانزده سالي که از آغاز به کار اين جشنواره مي‌گذرد، برخي از معروف‌ترين موسيقيدان‌ها و نوازندگان دنيا در اينجا گرد هم آمده‌اند. براي مثال مي‌توان از چهره‌هاي صاحب نامي همچون استينگ ، لئونارد کوئن و گروه پراديجي نام برد که همگي بخشي از شهرت‌شان را مرهون اين جشنواره هستند.

۷. اهالي صربستان هم مثل همه کشورها ضرب‌المثل‌ها و تکه کلام‌هاي خاص خود را دارند که برخي به عنوان نمونه در زير آمده است:

- آدمي که دشمن ندارد، ارزش ندارد.
- پيش آني درد و دل کن که بتواند کاري برايت بکند.
- دُم گرگ را تا قبل مرگش اندازه نمي‌گيرند.
- حتي شيطان هم حق و درستي را مي‌داند، فقط نمي‌خواهد انجام بدهد.
-کار خير بهترين پرستش است.
- اگر زيادي خاکي باشي، تو را زير پا مي‌گذارند.
- با شمشير ترک تهديد بشوي بهتر است تا با قلم يک آلماني.
- حسادت و ترس چشمان بزرگي دارند.
- ازدواج اولش بشقاب عسل، بعدش جام شراب و آخرسر يک فنجان زهر مار است.
- زخم خوب مي‌شود اما جايش مي‌ماند.
- اگر سوپ دهانت را بسوزاند و به کسي نگويي اين سوپ داغ است، انسان صادقي نيستي.

۸. صربستان بزرگترين صادر کننده تمشک در دنيا است، ۳۰ درصد صادرات تمشک در دنيا متعلق به صربستان است.

۹. در صربستان بايد با برخي از سنت‌ها و حساسيت‌هاي مردم آشنا باشيد. از جمله:

- وقتي به منزل کسي مي‌رويد شکلات و يا گل ببريد؛ اين رسم در صربستان بخشي از سنت اين کشور هست. صرب‌ها براي کسي که اين سنت را رعايت کند، احترام بيشتري قائل هستند.
- زماني که مي‌خواهيد وارد خانه کسي بشويد، يادتان باشد کفش خود را دربياوريد مگر اينکه صاحب خانه بگويد مي‌توانيد با کفش وارد خانه شويد.
- وقتي وارد خانه کسي مي‌شويد هرگز چيزي درخواست نکنيد چون به نظر مي‌آيد که آنها پذيرايي کردن بلد نيستند، بنشينيد تا از شما پذيرايي شود.
- به هيچ عنوان از دوران دهه نود ميلادي (دوران جنگ) و يا جريانات کوزوو صحبت نکنيد چون دل صرب‌ها خيلي به درد مي‌آيد.

۱۰. صربستان سر يک شاهراه مواصلاتي اصلي و بين‌المللي قرار دارد که مرکز و غرب اروپا را به کشورهاي يونان، ترکيه، قاره آسيا، آفريقا و منطقه خاورميانه پيوند مي‌دهد. اهالي صربستان به‌رغم اينکه از قرار گرفتن کشورشان در قلب اين مسير مواصلاتي گريزناپذير، رنج و خسارات زيادي را متحمل شده‌اند، با اين حال هميشه با مسافران همه کشورها با مهرباني رفتار مي‌کنند.

۱۱. در کتاب‌هاي درسي صربستان در مقطع دبيرستان تاريخ ايران (پرشيا – ايران باستان) تدريس مي‌شود و اين باعث شده است که تقريباً همه مردم صربستان اطلاعات زيادي در مورد ايران داشته باشند. يک علت علاقه صرب‌ها به ايراني‌ها اين است که اصولاً صرب‌ها به دليل تاريخ کوتاه خود به مللي با تاريخ و تمدن کهن علاقه خاصي دارند و براي  ملت ايران نيز  به عنوان يکي از کهن ترين ملل احترام خاصي قائل هستند و هميشه آن را به زبان مي‌آورند.

۱۲. استيلاي ۵۰۰ ساله حکومت عثماني بر اين سرزمين باعث شده است که بسياري از آداب اسلامي و شرقي و زبان فارسي به ادبيات و آداب و فرهنگ و هنر صرب‌ها وارد شود، تا آنجا که زبان‌هاي فارسي و صربي هم اکنون بيش از ۳۰۰۰ واژه مشترک دارند که حدود ۷۰۰ تا از اين واژه‌ها به طور فعال در زبان کنوني صربي- کرواتي به کار برده مي‌شود.

۱۳. در زمان قبل از انقلاب اسلامي روابط خوب و وسيع اقتصادي ايران با يوگسلاوي سابق و لغو رواديد باعث رفت و آمد وسيع ايراني‌ها به بلگراد و بالعکس شده بود. تعداد دانشجويان ايراني در يوگسلاوي سابق نيز  براي تحصيل در رشته‌هاي پزشکي و مهندسي در سال ۹۳ به دليل ارزان‌تر بودن تحصيل در اين کشور، حدود ۲۵۰۰ نفر بود. متقابلاً هم بسياري از مهندسان و کارشناسان صرب سال‌ها در ايران بودند. اما روابط دو کشور به خصوص در زمان جنگ بالکان فروکش کرد و آموزش عالي ايران هم اعلام کرد مدرک دانشگاهي صربستان را نمي‌پذيرد. در حال حاضر تعداد دانشجويان ايراني در بالکان شايد به ۱۰ نفر برسد.

۱۴. بعد از مرگ مارشال تيتو  در نتيجه سياست‌هاي آمريکا و غرب و براي تضعيف اين کشور، يوگسلاوي به ۶ جمهوري (۷ جمهوري با احتساب کوزوو) کوچک  تقسيم شد. براي همين تقريباً بيشتر مردم اين کشورها و به خصوص صربستان به عنوان مرکز  يوگسلاوي سابق  از آمريکايي‌ها دل خوشي ندارند و نسبت با ايران نوعي همدلي احساس مي‌کنند.

۱۵.  دو مکتب ارتدوکس (در مسيحيت) و تشيع در اسلام مشترکات بسياري دارند و اين موضوع  را در محافل علمي و مذهبي صربستان و حتي مردم عادي اين کشور هم  زياد مطرح مي‌کنند. کاتوليک‌ها در جامعه مسيحي تقريباً مانند اهل تسنن در جامعه اسلامي، در  اکثريت بوده‌اند و همواره حکومت‌هاي بزرگ را در دست داشته و يا با اين حکومت‌ها  همسو بوده‌اند. ارتدوکس‌ها به گمان من به مسيحيت واقعي نزديک‌تر، از تشريفات و دنياگرايي دورتر و به احکام و آداب فردي پايبندتر هستند. براي همين با تشيع احساس همدلي بيشتري دارند.

۱۶. يکي از مهم‌ترين دلايل نزديکي دولت صربستان به ايران در حال حاضر اين است که ايران، استان استقلال طلب کوزوو را در اين کشور به رسميت نشناخته است. صرب‌ها اين استان را به دليل اينکه بيشتر ميراث فرهنگي آنها در آنجاست، جزو خاک خود مي‌دانند.

۱۷. صربستان به لحاظ ورزشي از موقعيت ممتازي برخوردار است. پس از انقلاب اسلامي نيز روابط ورزشي ايران با صربستان در زمينه ورزش، وسعت زيادي پيدا کرده است. بسياري از مربيان تيم‌هاي ورزشي در ايران صرب بوده‌اند و هستند. يکي از مقصدهاي اردوهاي تدارکاتي ايران نيز در زمينه ورزش در اروپا، صربستان است.

۱۸. يکي ديگر از چيزهايي که باعث شده مردم صربستان تصوير مثبتي از ايران داشته باشند فعاليت‌هاي فرهنگي ۲۵ ساله رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در بلگراد است. در اين ۲۵ سال ايران ۱۴ سال جشنواره هفته فيلم  داشته، بيش از ۱۰۰ عنوان کتاب منتشر کرده و ۲۴ سال است که فصل نامه نور  منتشر مي‌کند. به علاوه در هفته‌هاي فرهنگي مختلفي که گذاشته تعداد زيادي هنرمند به اين کشور آمده و برنامه اجرا کرده‌اند. مهم‌تر از همه شايد کلاس‌هاي آموزش زبان فارسي بوده است. ايران الان در شبکه‌هاي اجتماعي صربستان طرفداران زيادي دارد که بيشتر آنها در همين کلاس‌ها فارسي ياد گرفته‌اند. هم اکنون هم استقبال از کلاس‌هاي آموزش فارسي در حدي است که به دليل عدم وجود امکانات، بودجه و مکان کافي، اين نمايندگي نمي‌تواند با درج آگهي در روزنامه‌ها و يا راديو و تلويزيون از داوطلب‌ها که بسيار زياد هستند، ثبت نام کند.

۱۹. و باز  خوشبختانه هيچ ايراني ضد انقلابي در صربستان نيست تا عليه ايران سمپاشي کند و وهابيت نيز به هيچ وجه در صربستان جايگاهي در ميان مردم و مسئولان صربستان ندارد.

۲۰. متاسفانه شبکه‌هاي تلويزيوني صربستان الان همه خصوصي و اکثراً گرايش مثبتي نسبت به آمريکا و فيلم‌ها و نمايش‌هاي آمريکا که مجاني در اختيارشان گذاشته مي‌شود، دارند. با وجود اين آنها نيز غالبا وقايع ايران را «بدون تفسير» پخش مي‌کنند.

۲۱. صرب‌ها از نظر علائق فرهنگي (به ترتيب اولويت) از سينما، موسيقي، تئاتر، نقاشي، عکاسي، کتاب، مجسمه سازي، خطاطي و (مسلمانان به) تواشيح علاقه دارند.

۲۲. سينماي جمهوري فدرال يوگسلاوي سابق يکي از سينماهاي مطرح در سطح جهان بود. بايگاني سينمائي يوگسلاوي (کينوتکا) که هم اکنون در بلگراد قرار دارد، چهارمين بايگاني سينمايي جهان است. اين سينما به ساخت فيلم‌هاي پارتيزاني شهرت داشت. اولين فيلم صربي که در صربستان ساخته شده، بيش ۱۰۰ سال پيش (۱۹۱۰) در مورد شاه الکساندر بود. بهترين کارگردان‌هاي سينما و موسسان مکتب فيلم‌هاي پارتيزاني جمهوري‌هاي يوگسلاوي سابق (در دوران کمونيستي)، در بلگراد مستقر بودند. همه اينها در کنار عوامل ديگري مانند نقش برجسته سينما در دوران حکومت کمونيستي سابق باعث شده  که سينما در ميان هنرهاي مختلف جايگاه ويژه‌اي ميان مردم صربستان داشته باشد. از اين رو رايزني فرهنگي ايران در بلگراد نيز ۱۴ سال است که همه ساله جشنواره فيلم در بلگراد - و بعضاً با حضور کارگردانان محبوب کشورمان - برگزار مي‌کند. امسال نيز رايزني فرهنگي ايران بانک ديجيتال فيلم‌هاي ايراني را براي پاسخگويي بهتر به اين علاقه راه‌اندازي کرد.

۲۳. بسياري از مردم در صربستان به موسيقي علاقه دارند. تقريباً در هر مکان و هر نوع مراسمي که در صربستان مي‌رويد، موسيقي پخش مي‌شود. موسيقي سنتي صربستان در دانشگاه رشته خاص خود را دارد و گروه‌هاي متعدد موسيقي سنتي (در اصطلاح صربي، نارودنا = مردمي) در صربستان طي ۱۵ سال گذشته به وجود آمده‌اند که هدفشان حفظ موسيقي سنتي در برابر هجوم موسيقي غربي است. گو اينکه موسيقي پاپ و راک نيز در ميان جوانان نفوذ بسيار زيادي دارد و تقريباً همه خوانندگان مشهور غربي در صربستان برنامه داشته‌اند و دارند. هر نوع موسيقي از جمله موسيقي سنتي ايراني نيز در صربستان محبوبيت زيادي دارد و معمولاً از  گروه‌هاي اعزامي موسيقي سنتي ايراني در صربستان  استقبال گرمي مي‌شود.

۲۴. تئاتر سابقه طولاني در صربستان دارد. ساختمان تئاتر ملي بلگراد يکي از اولين موسسات فرهنگي صربستان در اوايل قرن بيستم بوده است. تئاتر سنتي و تئاتر مدرن هر دو در صربستان طرفدار دارند و تعداد سالن‌هاي تئاتر نيز در اين کشور زياد است. البته تئاتر ايران به اندازه سينماي ايراني در صربستان شناخته شده نيست. شايد گروه‌هاي تئاتري صربستان بيشتر به ايران سفر کرده باشند تا گروه‌هاي تئاتري ايران به صربستان.

۲۵. در اکثر خيابان‌هاي بلگراد يک گالري نقاشي وجود دارد، نقاشي مدرن و کلاسيک نيز در اين کشور طرفداران و علاقه‌مندان زيادي دارد. در ميان سبک‌هاي نقاشي ايراني، مينياتور، طرفداران بيشتري در صربستان دارد و همواره در نمايشگاه‌هاي کتاب و هفته‌هاي فرهنگي، پوسترهاي آثار استاد فرشچيان به فروش مي‌رود.

۲۶. در صربستان عکاسي پيشرفت زيادي نداشته است و دانشگاه هنر تنها ۵ نفر در سال براي رشته عکاسي، دانشجو مي‌پذيرد. براي همين عکاسي حرفه‌اي، در صربستان توسعه چنداني نداشته است. با اين حال صرب‌ها از نمايشگاه‌هاي عکس استقبال مي‌کنند و اين رشته به عنوان وسيله‌اي براي معرفي پيشرفت‌هاي کشورمان در صربستان بايد مورد توجه باشد.

۲۷. نمايشگاه بين المللي  کتاب بلگراد بعد از نمايشگاه فرانکفورت بزرگترين و شلوغ‌ترين نمايشگاه کتاب اروپاست. سال گذشته ايران به عنوان مهمان ويژه نمايشگاه بين‌المللي کتاب بلگراد حضور پرشکوهي داشت. با اين همه چاپ انبوه کتاب و انتشاراتي‌هاي بزرگ در صربستان به دليل وضعيت بد اقتصادي بعد از جنگ رو به افول رفته‌اند و امروزه امور نشر کتاب در صربستان را ناشران کوچک با تيراژهاي پائين اداره مي‌کنند. تنها انتشارات لاگونا، بزرگترين بنگاه انتشاراتي صربستان، کتاب‌هاي با تيراز بالا چاپ مي‌کند. پرطرفدارترين کتاب‌ها در صربستان کتاب‌هاي ادبي، رمان‌ها و رمان‌هاي تاريخي هستند. کتاب‌هاي فارسي در صربستان قابل استفاده نيستند و رايزني فرهنگي صربستان تاکنون بيش از ۱۰۰ عنوان کتاب به صربي ترجمه و چاپ و منتشر کرده است که از اين جهت، ميان همه نمايندگي‌هاي فرهنگي کشورهاي مختلف مقام نخست را داراست. کتاب‌هاي ادبي چاپ رايزني مانند مثنوي رومي، بوستان، رباعيات خيام  و حافظ با اقبال خوبي مواجه بوده‌اند. در عرصه چاپ کتاب‌هاي اسلامي به خصوص کتب مرجع مانند قرآن براي مسلمانان نيز زمينه بسيار مساعدي در ميان مسلمانان صربستان وجود دارد.

۲۸. رشته مجسمه‌سازي اگرچه در دانشگاه‌هاي دولتي و خصوصي تدريس مي‌شود و در گوشه کنار شهرهاي صربستان نيز مانند ديگر کشورهاي اروپاي شرقي مجسمه‌هاي زيادي به چشم مي‌خورد، اما صرب‌ها از  مجسمه سازي در مقايسه با  هنرهاي ديگر کمتر استقبال کرده‌اند.

۲۹. خطاطي به عنوان يک رشته در دانشگاه هنر، وجود ندارد ولي در صربستان خطاطي سنتي به عنوان يک رشته کليسايي مطرح است و در موسسات وابسته به کليساي ارتدوکس خطاطي (البته فقط خطاطي مذهبي و  نه خطاطي به طور عام) نيز تدريس مي‌شود. به علاوه به دليل عدم شباهت خط سريليک و خط فارسي صرب‌ها در بلگراد چندان علاقه‌اي به اين رشته ندارند، ولي در جنوب صربستان – ايالت سنجاک – که محل زندگي مسلمانان است، مردم از  نمايشگاه‌ها و کارگاه‌هاي خطاطي با مضامين اسلامي و آيات قرآني، استقبال خوبي مي‌کنند.

۳۰. در مناطق مسلمان نشين صربستان و در مونته‌نگرو به ويژه در ايام ماه رمضان، مردم از گروه‌هاي تواشيح هم استقبال مي‌کنند.

 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن