کانال تلگرامی ما
آخرین اخبار
کد مطلب: 166156
انچه مديران ارشد کشور بايستي پيرامون آب بدانند
تاریخ انتشار : 1395/08/10 09:17:22
نمایش : 406
به گزارش بام ايران خبر؛ کشور ايران از بدو پيدايش در منطقه اي خشک و کم آب قرار گرفته و يقينا تا ابد نيز اينچنين خواهد بود.

تغيير اقليم بدليل افزايش گازهاي گلخانه اي و گرم شدن هوا و افزايش ميزان تبخير اين ميزان خشکي را تشديد کرده است.

اگر در 30 سال گذشته 130 ميليارد متر مکعب اب تجديد پذير کشور بوده در شرايط کنوني اين ميزان حدود 105 ميليارد متر مکعب در سال است و علي رغم افزايش مصرف آب به واسطه افزايش جمعيت متاسفانه ميزان آب تجديد پذير کشور روند کاهشي دارد.

آنچه فراروي اين سرزمين کهن است سفره هاي آب زيرزميني تخليه شده است و اين براي کشوري که وابستگي بسيار شديدي به اين منابع دارد(بويژه در زمينه شرب) نه بحران که فاجعه است.

منابع آب سطحي کشور نيز به شدت کاهش يافته و اکثر تالاب ها و درياچه هاي داخلي ايران خشک گرديده اند.اکنون بي ابي تهديدي بسيارجدي و بسيار خطرناکتر از ساير تهديد ها و مخاطرات داخلي و خارجي است .

اما آنچه قابل تامل و تفکر است اين واقعيت است که اين شرايط بيش از انکه زاييده خشک سالي و تغيير اقليم باشد زاييده عدم مديريت صحيح ومصرف ناصحيح است ،چراکه:

1- براساس اعلام فائو راندمان آبياري در کشور ايران 33 درصد است و به عبارت ديگر حداقل 50 در صد از آب مصرفي در بخش کشاورزي که مصرف کننده حدود 90 درصد از منابع آبي کشور است هدر مي رود و اين مقدار آب برابر با  حداقل  40 ميليارد متر مکعب در سال است.

2- بدليل نداشتن برنامه کشت براي کشاورزي برخي از محصولات کشاورزي همانند هندوانه ،گوجه ، سيب زميني ، پياز و... بيش از نياز کشور توليد مي گردد و اين موضوع  علاوه بر اينکه موجب هدر رفت و فاسد شدن مازاد اين محصولات و در نتيجه هدر رفت بخشي از منابع آبي ميگردد کاهش قيمت و ضرر و زيان کشاورزان را نيز بدنبال دارد .بدليل قيمت پايين در مواردي کشاورزان حتي رغبتي به برداشت محصولات خود ندارند .

همه به ياد داريم که در سال گذشته 1700 تن سيب زميني در استان فارس امحاء نمودند و يقينا مقدار زيادي از اين محصول با آب زيرزميني که از اعماق زمين استخراج گرديده آبياري گرديده است و به خاطر داشته باشيم که براي توليد يک کيلو گرم سيب زميني حداقل 400 ليتر آب مصرف گرديده است

3- در کشور ما حدود 25 الي 30 درصد از توليدات کشاورزي بدليل عدم بسته بندي و عرضه مناسب به بازار از  مزرعه تا ميدان ميوه و تره بار و مغازه خرده فروش و در منازل هدر مي رود و اب مصرفي براي توليد اين مقدار محصول حدود 15 الي 20 ميليارد متر مکعب در سال است.

4- بدليل فرسودگي خطوط انتقال اب بويژه در بخش شرب تقريبا 20 در صد از آب مصرفي در اين بخش نيز هدر مي رود.

5- بدليل عدم رعايت ضوابط زيست محيطي و آشنا نبودن مردم با اين ضوابط و عدم فرهنگ سازي در اين ارتباط سالانه مقدار زيادي از منابع اب شيرين و قابل مصرف به آب غير قابل مصرف تبديل مي گردد.

تفکر و انديشه پيرامون موارد فوق مشخص مي سازد که در صورت برنامه ريزي و اموزش صحيح و در اولويت اول قراردادن آب در کشور مي توان حداقل به ميزان 40 درصد در ميزان آب مصرفي  کشور صرفه جويي کرد .

در اين ارتباط لازم است موارد ذيل مد نظر مديران و برنامه ريزان کشور قرار گيرد:
1-  بنظر مي رسد که بيش از خشکسالي و تغيير اقليم مديريت نا صحيح و بخشي نگري در ايجاد وضعيت کنوني موثر بوده است

2- در تقسيم اعتبارات کشور بايستي آب و کشاورزي در اولويت اول کشور قرار گيرند و کشاورزان را در اجراي شيوه هاي نوين آبياري ياري دهيم  . و به اين نکته بسيار مهم نيز توجه داشته باشيم که ميزان آب صرفه جويي شده صرف توسعه سطح زير کشت نگردد.اجراي اين روشها (البته نه روش باراني بدليل تبخير زياد) نه تنها موجب کاهش مصرف آب مي گردد بلکه  ميزان توليد در سطح را نيز به مقدار قابل توجه افزايش خواهد داد.

4- ميزان نياز کشور به توليدات کشاورزي بايستي مشخص گردد و برنامه کشت جامع براي کشاورزي کشور تدوين گردد . نتيجه اين کار جلوگيري از کاشت محصولاتي همچون هندوانه ، سيب زميني و... بيش از حد نياز کشور و جلوگيري از هدر رفت اين محصولات و به نوعي جلوگيري از هدر رفت آب است.

5- کشت محصولات بايستي متناسب با شرايط اقليمي هرمنطقه باشد و به عنوان مثال از کشت برنج در نواحي مرکزي ايران خودداري گردد. نياز آبي برنج در ايران مرکزي 20000 متر مکعب در هکتار و در مناطق شمالي کشور حدود 7000 متر مکعب در هکتار است.

6-آب مجازي مقدار ابي است که براي توليد مقدار معيني از يک محصول مصرف مي گردد ، به عنوان مثال براي توليد يک کيلو گرم برنج حدود 5000 ليتر اب مصرف ميگردد و يا براي توليد يک کيلو گرم گندم 1300 ليتر آب مصرف ميگردد . صرفه جويي و درست مصرف کردن مواد غذايي و ساير محصولات مي تواند نقش موثري در کاهش مصرف آب داشته باشد . دور ريز يک بشقاب برنج برابر است با هدر دادن تقريبا 800 تا 1000 ليتر آب.

7- در شرايط کنوني  نه تنها بايد از صادرات محصولات کشاورزي آب بر اجتناب نمود بلکه بايد اقدام به واردات محصولاتي همانند گندم نمود . در عرصه صادرات بايد بر محصولات کم آب بر و کم وزن و داراي  قيمت بالا همچون زعفران و اسانس گل محمدي تمرکز نمود که علاوه بر کم آب بر بودن ارزش اقتصادي بالايي داشته باشند.

8- جهت قرار دادن آب سالم در اختيار مردم  همانند بسياري از کشورهاي جهان و حتي کشورهاي پر آب ما نيز آب شرب مصرفي را از آب بهداشتي جدا کنيم .

در بيان اهميت اينکار همين بس که حدود 80 درصد از بيماري ها ارتباط مستقيم با کيفيت آب دارند.

يقينا اجراي موارد بالا براي کشور هزينه هايي را در پي خواهد داشت اما در نظ ر داشته باشيم که بي آبي اصلي ترين تهديد براي حيات و تمدن ايران زمين است و تداوم اين روند بسيار نگران کننده است .

يقينا با انجام اقدامات بالا نيازي به انجام طرح ها ي غير کارشناسانه و انتقال آب بين حوضه اي با صرف هزينه هاي هنگفت نخواهد بود .اميد اينکه قدر ذره ذره خاک و قطره قطره آب  اين کشور را بدانيم و با دستان خود کشورمان را نابود نسازيم .

شرايط کشور ما همانند بيماري سختي است که پي به آن برده ايم ولي براي درمان آن کاري اساسي انجام نمي دهيم و اين بيماري لحظه به لحظه تشديد مي شود تا...


سيد هاشم فاطمي
کارشناس آب هاي زير زميني
 
 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن